Pepzine
Sonbahar Ekinoksu: Binlerce Yıllık Bir Mesele
Kültür Sanat 2 dk okuma

Sonbahar Ekinoksu: Binlerce Yıllık Bir Mesele

Takviminde sıradan bir eylül günü gibi görünebilir ama insanlık Sonbahar Ekinoksu konusunda hiçbir zaman o kadar sakin olmamış. Gökyüzünü izlemişiz. Taşlar dikmişiz. Hasadı kutlamışız. Festivaller düzenlemişiz. Şiirler yazmış, tablolar yapmış, şarkılar söylemişiz.

Kısacası mevsimin değiştiğini fark etmekle kalmamış, olayı biraz büyütmüşüz.

Takvim yokken gökyüzü varmış. Bugün telefonuna bakıp sonbaharın başladığını öğrenebilirsin. Binlerce yıl önceyse insanların elindeki en büyük takvim gökyüzüydü. Güneş’in nereden doğup battığını, günlerin ne zaman uzayıp kısaldığını takip etmek; yalnızca meraktan ibaret değildi. Ekinoks ve gündönümü gibi gökyüzü olayları ekim, hasat ve yaklaşan mevsimler hakkında önemli işaretlerdi.

Bu yüzden dünyanın farklı yerlerinde Güneş’in yıllık hareketleriyle ilişkilendirilen yapılar ortaya çıktı. İngiltere’deki Stonehenge bunların en meşhurlarından biri. Meksika’daki Chichén Itzá’da bulunan El Castillo piramidinde ise ekinoks döneminde güneş ışığı ve gölgelerin oluşturduğu görüntü, bugün bile kalabalıkları kendine çekiyor.

Gökyüzü anlayacağın üzere epey uzun zamandır başrolde.

Sonbahar aynı zamanda hasat demekti. Aylarca yetiştirilen ürünlerin toplandığı bu dönem, pek çok toplum için hem emeğin karşılığını alma hem de yaklaşan kışa hazırlanma zamanıydı.

Doğal olarak sofralar kuruldu, törenler yapıldı ve mevsimin dönüşü farklı kültürlerde farklı anlamlar kazandı.

Japonya’da sonbahar ekinoksunun çevresindeki günler Higan adı verilen dönemle ilişkilendiriliyor; aile mezarlarını ziyaret etmek ve ataları anmak gelenekler arasında. Modern Pagan geleneklerinde ise sonbahar ekinoksu sıklıkla Mabon adıyla anılıyor ve hasat, şükran ve mevsim geçişi temalarıyla kutlanıyor.

Aynı gökyüzüne bakıp bambaşka hikâyeler anlatmışız yani.

Sonra yapraklar sararmış ve sanatçılar için işler iyice ciddileşmiş.

Sonbahar; resimde, edebiyatta, şiirde ve sinemada yalnızca bir arka plan olmaktan çıkıp başlı başına bir duyguya dönüşmüş. Değişim, zamanın geçişi, olgunlaşma, vedalar, nostalji…

Belki bu yüzden sonbaharda geçen bir film sahnesini gördüğümüzde havanın kaç derece olduğunu bilmemize gerek kalmıyor. Turuncuya dönmüş ağaçları ve yerdeki yaprakları görünce hikâyenin nasıl hissettirmek istediğini az çok anlıyoruz.

Sonbaharın kendine ait bir sinema filtresi var sanki.

Bugün hasadımızı köy meydanında kutlamıyor olabiliriz ama sonbaharı hâlâ küçük ritüellerle karşılıyoruz.

İlk serin günde dolaptan çıkan kazak, sezonun ilk sıcak içeceği, tekrar açılan o comfort dizi, “sonbaharda okunacaklar” listesi, turuncu yaprakların altında çekilen fotoğraflar…

Araçlar değişti ama yaptığımız şey o kadar da değişmedi.

Yeni bir mevsimin geldiğini fark ediyor ve ona küçük bir anlam yüklüyoruz.

Binlerce yıl önce gökyüzüne bakarak başlayan hikâye bugün belki bir film listesiyle, bir fotoğrafla ya da fonda çalan şarkıyla devam ediyor.

Sonbahar Ekinoksu geldi.

Ve bence biz yine olayı biraz büyütmeye hazırız. 🍂

Pepapp

Pepapp’ta devam et

Tüm içerikler, döngü takibi ve daha fazlası uygulamada.

Uygulamada Aç